Το FOSSBot, το εκπαιδευτικό ρομπότ ανοιχτού κώδικα και ανοιχτού σχεδιασμού (open-source & open-design) που μπορεί να κατασκευαστεί με τρισδιάστατη εκτύπωση και ευρέως διαθέσιμα ηλεκτρονικά εξαρτήματα, περνά στη δεύτερη γενιά του. Το FOSSBot:v2 θα είναι μια αναβαθμισμένη, 3D-εκτυπώσιμη έκδοση με ενισχυμένη υποστήριξη υλικού, σημαντικά μειωμένο χρόνο συναρμολόγησης, πλήρες εγχειρίδιο κατασκευής και ολοκληρωμένη στοίβα λογισμικού. Το νέο ρομπότ θα συνοδεύεται μάλιστα από εικονικό προσομοιωτή — ένα «ψηφιακό δίδυμο» — ώστε κάθε φοιτητής και φοιτήτρια να μπορεί να προγραμματίζει και να δοκιμάζει τον κώδικά του ακόμη και χωρίς πρόσβαση στο φυσικό ρομπότ, μειώνοντας δραστικά το κόστος και τα εμπόδια εισόδου στην εκπαιδευτική ρομποτική.
Η ανάπτυξη του FOSSBot:v2 γίνεται στο πλαίσιο του νέου ευρωπαϊκού έργου FOSSBot4AI, το οποίο ξεκίνησε επίσημα και παρουσιάζεται στον ιστότοπό του, fossbot4ai.eu.
Τι είναι το FOSSBot4AI
Το FOSSBot4AI («Teaching AI to higher education students using an open-source and open-design educational robot») είναι έργο Erasmus+ (KA220-HED – Συμπράξεις Συνεργασίας στην Ανώτατη Εκπαίδευση), συγχρηματοδοτούμενο από την Ευρωπαϊκή Ένωση, με στόχο την ενσωμάτωση της εκπαίδευσης στην Τεχνητή Νοημοσύνη (AI), τη Μηχανική Μάθηση (ML) και την εκπαιδευτική ρομποτική σε ένα ενιαίο πρόγραμμα σπουδών, μέσα από ανοιχτές τεχνολογίες και βιωματική, πρακτική μάθηση.
Το έργο έχει διάρκεια 30 μηνών (Νοέμβριος 2025 – Μάιος 2028) και προϋπολογισμό 250.000 €, με συντονιστή τη γαλλική σχολή μηχανικών ECAM-EPMI. Στην κοινοπραξία συμμετέχουν έξι εταίροι από πέντε χώρες: η ECAM-EPMI (Γαλλία), το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο και ο Οργανισμός Ανοιχτών Τεχνολογιών – ΕΕΛΛΑΚ (Ελλάδα), το Πολυτεχνείο του Πόζναν (Πολωνία), η ATERMON B.V. (Ολλανδία) και το Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Ερζερούμ (Τουρκία), συνδυάζοντας τεχνογνωσία σε AI, ρομποτική και εκπαίδευση.
Οι στόχοι του έργου
Στο επίκεντρο του FOSSBot4AI βρίσκεται η φιλοδοξία να «εκδημοκρατιστεί» η πρόσβαση στην εκπαίδευση για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Πιο συγκεκριμένα, το έργο στοχεύει:
- Στην ανάπτυξη του FOSSBot:v2, της αναβαθμισμένης έκδοσης του ανοιχτού εκπαιδευτικού ρομπότ που περιγράψαμε παραπάνω.
- Στη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου εκπαιδευτικού πλαισίου για την ΤΝ, βασισμένου στις «5 Μεγάλες Ιδέες της Τεχνητής Νοημοσύνης» (Αντίληψη, Αναπαράσταση & Συλλογισμός, Μάθηση, Φυσική Αλληλεπίδραση, Κοινωνικός Αντίκτυπος), με μαθησιακούς πόρους βασισμένους σε έργα (project-based learning) που καλύπτουν AI, ML, επεξεργασία φυσικής γλώσσας, υπολογιστική όραση και IoT.
- Στη δημιουργία μιας διαδικτυακής Ακαδημίας, με δομημένες μαθησιακές διαδρομές και micro-credentials για την πιστοποίηση δεξιοτήτων.
- Στην ανάπτυξη εικονικού προσομοιωτή (ψηφιακού διδύμου) του FOSSBot:v2 για προγραμματισμό και πειραματισμό.
- Στην επικύρωση της προσέγγισης μέσω πιλοτικών προγραμμάτων στα πανεπιστήμια-εταίρους.
Σε πιο μακροπρόθεσμο ορίζοντα, το έργο επιδιώκει να ενισχύσει τον γραμματισμό στην ΤΝ στην ευρωπαϊκή τριτοβάθμια εκπαίδευση, να εφοδιάσει το ακαδημαϊκό προσωπικό με εργαλεία για την ενσωμάτωση της ΤΝ και της ρομποτικής στη διδασκαλία, να καλλιεργήσει μια κοινότητα πρακτικής γύρω από την ανοιχτή εκπαιδευτική ρομποτική και να διασφαλίσει τη βιωσιμότητα των αποτελεσμάτων μέσω της πλατφόρμας FOSSBot4AI Academy και μετά τη λήξη της χρηματοδότησης. Όλο το εκπαιδευτικό υλικό θα διατεθεί σε έξι γλώσσες: αγγλικά, γαλλικά, πολωνικά, ελληνικά, ολλανδικά και τουρκικά.
Το έργο απευθύνεται σε ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης με προγράμματα STEM και Πληροφορικής, σε διδάσκοντες, σε φοιτητές με ενδιαφέρον για AI και ρομποτική, στη βιομηχανία EdTech, στις κοινότητες ανοιχτού λογισμικού και makers, καθώς και σε φορείς χάραξης εκπαιδευτικής πολιτικής.
Λιγα λόγια για το FOSSBot v1
Το FOSSBot δεν είναι απλώς μια υπόσχεση για το μέλλον — έχει ήδη μια πλούσια εκπαιδευτική διαδρομή, ιδίως στην Ελλάδα, όπου αναπτύχθηκε από το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο και την ΕΕΛΛΑΚ. Οι εμπειρίες αυτές αναδεικνύουν μια σειρά από καλές πρακτικές αξιοποίησής του:
Βιωματικές δραστηριότητες με αισθητήρες. Με αισθητήρες υπερήχων, φωτός και θερμοκρασίας, οδόμετρα, ηχείο και θήκη για μολύβι, το ρομπότ μπορεί να ακολουθεί γραμμή, να αποφεύγει εμπόδια, να ηχογραφεί και να αναπαράγει μηνύματα, να «καταλαβαίνει» αν έχει φως ή σκοτάδι, ακόμη και να σχεδιάζει γεωμετρικά σχήματα στο πάτωμα. Οι δυνατότητες αυτές μεταφράζονται σε χειροπιαστές ασκήσεις για τα μαθηματικά, τη φυσική και την πληροφορική.
Κλιμακούμενη δυσκολία προγραμματισμού για κάθε ηλικία. Το λογισμικό του FOSSBot προσφέρει πολλαπλά επίπεδα προγραμματισμού: απλά κουμπιά με έτοιμες ενέργειες για τους μικρότερους, οπτικά μπλοκ κώδικα (Blockly) σε γραφικό περιβάλλον για ενδιάμεσα επίπεδα, και πλήρη προγραμματισμό σε Python για τους πιο έμπειρους. Έτσι, το ίδιο ρομπότ αξιοποιείται από το νηπιαγωγείο — ως εύκολη εισαγωγή στον προγραμματισμό για παιδιά ήδη από τριών ετών — μέχρι το πανεπιστήμιο.
Ομαδοσυνεργατική μάθηση με έτοιμα σχέδια μαθήματος. Στην πλατφόρμα elearn.ellak.gr διατίθενται δωρεάν επιμορφωτικά σεμινάρια για εκπαιδευτικούς όλων των ειδικοτήτων, καθώς και σχέδια μαθήματος σχεδιασμένα για ομάδες 3–4 μαθητών ανά ρομπότ, με οδηγίες υλοποίησης τόσο στη φυσική τάξη όσο και διαδικτυακά μέσω του προσομοιωτή, και με προτάσεις διαφοροποιημένης διδασκαλίας.
Η συναρμολόγηση ως εκπαιδευτική διαδικασία. Ως ρομπότ DIY, η ίδια η αποσυναρμολόγηση και επανασυναρμολόγησή του μπορεί να αποτελέσει μέρος του μαθήματος: τα ηλεκτρονικά του βρίσκονται εύκολα και φθηνά στο εμπόριο, ενώ τα πλαστικά μέρη εκτυπώνονται σε 3D εκτυπωτή — ιδανικό σενάριο για εργαστήρια STEM, makerspaces και μαθήματα τεχνολογίας.
Συνεργατικά έργα και διαγωνισμοί. Το FOSSBot έχει αξιοποιηθεί σε συνεργατικές δραστηριότητες και έργα eTwinning, ενώ μαθητές και εκπαιδευτικοί έχουν υλοποιήσει (1, 2) σχέδια μαθημάτων και αυτοματισμούς IoT με βάση το ρομπότ στο πλαίσιο του Πανελλήνιου Διαγωνισμού Ανοιχτών Τεχνολογιών στην Εκπαίδευση.
Οι πρακτικές αυτές αποτελούν πολύτιμη παρακαταθήκη για το FOSSBot4AI: το FOSSBot:v2 και η νέα Ακαδημία του έργου έρχονται να πατήσουν πάνω σε μια ήδη δοκιμασμένη εκπαιδευτική εμπειρία και να την επεκτείνουν στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και στη διδασκαλία της Τεχνητής Νοημοσύνης.